Zakaz PFAS w gaśnicach – Rozporządzenie UE 2025/1988

Rewolucja w branży przeciwpożarowej

2 października 2025 roku Komisja Europejska przyjęła przełomowe Rozporządzenie (UE) 2025/1988, które wprowadza zakaz stosowania substancji PFAS w pianach gaśniczych i gaśnicach przenośnych na terenie całej Unii Europejskiej. To najdalej idąca regulacja chemiczna w historii branży przeciwpożarowej.

Dla polskich przedsiębiorstw oznacza to konieczność wymiany gaśnic pianowych zawierających PFAS do 31 grudnia 2030 roku. Pierwsze ograniczenia wejdą w życie już od 23 października 2026 roku.

W tym artykule znajdziesz wszystko, co musisz wiedzieć o nowych przepisach: czym są substancje PFAS, dlaczego zostały zakazane, jakie są terminy graniczne i jak przygotować swoją firmę do zmian.

Czym są substancje PFAS i dlaczego zostały zakazane?

Definicja PFAS – „wieczne chemikalia"

PFAS (ang. per- and polyfluoroalkyl substances) to rodzina ponad 4 700 syntetycznych związków chemicznych, których cechą charakterystyczną jest niezwykle silne wiązanie węgiel-fluor. Ta właściwość czyni je niemal niezniszczalnymi w warunkach naturalnych – stąd publicystyczna nazwa „wieczne chemikalia" (ang. forever chemicals).

Według modelowania naukowego zanieczyszczenie PFAS może utrzymywać się w środowisku nawet przez kilkaset lat. Substancje te nie ulegają biodegradacji, za to bioakumulują się w organizmach żywych, w tym w organizmie człowieka.

Dlaczego PFAS były stosowane w gaśnicach?

W pianach gaśniczych typu AFFF (Aqueous Film-Forming Foam) PFAS wykorzystywano od lat 60. XX wieku. Substancje te:

• Obniżają napięcie powierzchniowe wody
• Tworzą cienką warstwę ochronną na powierzchni płonącej cieczy
• Błyskawicznie odcinają dopływ tlenu do źródła ognia

Skuteczność pian AFFF w gaszeniu pożarów klasy B (ciecze palne) była rewolucyjna, co spowodowało masowe wdrożenie tej technologii na lotniskach, bazach wojskowych i w zakładach petrochemicznych na całym świecie.

Zagrożenia zdrowotne i środowiskowe

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) uznał wpływ PFAS na układ odpornościowy za najbardziej krytyczny efekt zdrowotny. W 2020 roku obniżono tolerowane tygodniowe pobranie do zaledwie 4,4 ng/kg masy ciała – część populacji europejskiej już przekracza ten limit.

Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) w 2023 roku przeklasyfikowała PFOA – najlepiej zbadany związek z grupy PFAS – do Grupy 1 jako substancję rakotwórczą dla człowieka.

Udowodnione skutki zdrowotne ekspozycji na PFAS:

• Zwiększone ryzyko nowotworów (tarczyca, nerki, pęcherz, jądra)
• Zaburzenia funkcji tarczycy
• Osłabienie układu odpornościowego
• Podwyższony poziom cholesterolu
• Zaburzenia płodności

Rozporządzenie UE 2025/1988 – szczegóły prawne

Podstawa prawna i zakres

Rozporządzenie Komisji (UE) 2025/1988 weszło w życie 23 października 2025 roku (20 dni po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE). Stanowi nowelizację rozporządzenia REACH poprzez dodanie wpisu nr 82 do Załącznika XVII.

Co to oznacza dla polskich firm? Rozporządzenie jest bezpośrednio obowiązujące we wszystkich państwach członkowskich, w tym w Polsce, bez potrzeby transpozycji do prawa krajowego. Przepisy obowiązują automatycznie.

Produkty objęte zakazem

Zakaz dotyczy wszystkich pian gaśniczych, koncentratów i roztworów pianotwórczych, w których suma stężeń wszystkich substancji PFAS wynosi 1 mg/l lub więcej. Obejmuje to:

• Gaśnice przenośne (zgodne z normami EN 3-7 i EN 1866)
• Piany wielkotonażowe stosowane w przemyśle
• Koncentraty pianotwórcze typu AFFF, FFFP, AR-AFFF

Produkty NIE objęte zakazem

Ważne: Nie wszystkie gaśnice wymagają wymiany! Zakaz nie dotyczy:

• Gaśnic proszkowych ABC – nigdy nie zawierały PFAS
• Gaśnic śniegowych (CO2) – nigdy nie zawierały PFAS
• Gaśnic płynowych Fluorine-Free – nowoczesne alternatywy bez fluoru

Harmonogram wdrożenia – kluczowe daty dla firm

Rozporządzenie wprowadza kaskadowy system terminów, dostosowany do specyfiki różnych sektorów. Poniżej znajdziesz wszystkie kluczowe daty:

23 października 2025 – wejście w życie

Rozporządzenie obowiązuje. Rozpoczyna się okres przejściowy.

23 października 2026 – pierwsze zakazy

• Zakaz wprowadzania do obrotu gaśnic przenośnych z PFAS
• Obowiązek oznakowania pozostających w użyciu gaśnic z PFAS etykietą: „UWAGA: Zawiera substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) o stężeniu równym 1 mg/l lub większym"
• Obowiązek opracowania planu zarządzania PFAS przez użytkowników pian z PFAS

23 kwietnia 2027 – zakaz dla służb i szkoleń

• Zakaz stosowania PFAS przez miejskie straże pożarne i prywatne służby ppoż (wyjątek: zakłady Seveso III)
• Zakaz wykorzystywania PFAS do szkoleń strażackich i testów sprzętowych

31 grudnia 2030 – koniec użytkowania gaśnic przenośnych

TERMIN GRANICZNY DLA FIRM: Całkowite zakończenie użytkowania gaśnic przenośnych z PFAS przez wszystkich użytkowników końcowych.

23 października 2035 – koniec wyłączeń przemysłowych

Zakończenie stosowania PFAS w:

• Zakładach objętych Dyrektywą Seveso III
• Platformach wydobywczych offshore
• Okrętach wojennych i statkach cywilnych z istniejącymi systemami

Co musi zrobić Twoja firma? Praktyczne kroki

Krok 1: Inwentaryzacja sprzętu gaśniczego

Przeprowadź audyt wszystkich gaśnic w firmie:

1. Sprawdź etykiety każdej gaśnicy
2. Zidentyfikuj typ środka gaśniczego:

• Proszek ABC → ✅ Bez PFAS, nie wymaga wymiany
• CO2/śnieg → ✅ Bez PFAS, nie wymaga wymiany
• Piana AFFF / AF3 → ⚠️ Prawdopodobnie zawiera PFAS
• Płyn (stare modele) → ⚠️ Sprawdź kartę charakterystyki

Krok 2: Plan zarządzania PFAS

Jeśli posiadasz gaśnice z PFAS, musisz opracować plan zawierający:

• Warunki stosowania i procedury bezpieczeństwa
• Procedury zbierania odpadów po użyciu
• Metody czyszczenia sprzętu
• Harmonogram przejścia na piany bezfluorowe

Uwaga: Plan należy przechowywać przez minimum 15 lat.

Krok 3: Wymiana gaśnic

Gdzie kupić gaśnice bez PFAS? Sprawdź naszą ofertę gaśnic Fluorine-Free Ogniochron – w pełni zgodnych z nowymi przepisami.

Sankcje za nieprzestrzeganie przepisów

Rozporządzenie REACH przewiduje sankcje administracyjne i karne za naruszenie przepisów. W Polsce egzekwowaniem zajmuje się Inspekcja Handlowa oraz Inspekcja Ochrony Środowiska.

Potencjalne konsekwencje obejmują:

• Kary finansowe do kilkuset tysięcy złotych
• Nakaz wycofania produktów z rynku
• Odpowiedzialność karna w przypadku rażących naruszeń

Potrzebujesz pomocy w wyborze gaśnic zgodnych z przepisami?

Skontaktuj się z naszymi specjalistami! Pomożemy:

• Przeprowadzić audyt obecnego sprzętu
• Dobrać odpowiednie gaśnice bez PFAS
• Zaplanować harmonogram wymiany

Zadzwoń: Kontakt

Sprawdź ofertę: Wszystkie gaśnice